Trường quốc tế nào ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng có một makerspace, một thư viện và một sảnh lớn đầy ánh sáng. Cuốn giới thiệu nào cũng chụp những chỗ đó. Nhưng không điều nào trong số đó cho bạn biết con mình có thực sự học được ở đấy hay không.
Nghiên cứu về chuyện này rõ ràng đến mức hơi khó xử cho các trường. Thiết kế lớp học chiếm khoảng 16% mức chênh lệch trong tiến bộ học tập của một học sinh tiểu học trong một năm. Còn các hạng mục ở quy mô toàn trường, tức những chỗ bạn được dẫn đi xem, chỉ chiếm khoảng 3%.
Bài viết này điểm qua các loại không gian học tập chính, giải thích điều gì thực sự khiến chúng phát huy tác dụng, và gợi ý cho bạn vài thứ đáng quan sát khi tham quan trường, hữu ích hơn nhiều so với cái sảnh lớn.
Mục lục
- Những điểm chính
- Không gian học tập hay môi trường học tập?
- 11 loại không gian học tập chính
- Nghiên cứu thực sự nói gì
- Nên quan sát gì khi tham quan trường
- Không gian học tập tại Trường Quốc tế ABC
- Căn phòng, không phải tòa nhà
- Câu hỏi thường gặp
Những điểm chính
- Căn phòng con ngồi mỗi ngày quan trọng hơn nhiều so với những không gian chung hoành tráng. Đây là kết quả nghiên cứu, không phải quan điểm.
- Không gian học tập là một căn phòng. Môi trường học tập bao gồm cả cảm giác an toàn và tập trung của trẻ bên trong đó. Nhiều trường dùng lẫn hai khái niệm này, và lẽ ra không nên.
- Ánh sáng, không khí, nhiệt độ và tiếng ồn có tác động lớn hơn bàn ghế. Đó cũng là những thứ không ai đưa vào tờ rơi.
- Trang trí quá tay là một cái giá phải trả. Bức tường phủ kín từ mép này sang mép kia làm giảm khả năng tập trung của trẻ nhỏ chứ không giúp gì.
- Câu hỏi hữu ích khi tham quan không phải là trường có phòng đó hay không, mà là phòng đó có được dùng vào những ngày không có khách hay không.
Không gian học tập hay môi trường học tập?
Hai khái niệm này thường được dùng thay cho nhau, dù chúng không giống nhau.
Không gian học tập là thứ vật lý. Một lớp học, một phòng thí nghiệm, một khoảng sân. Nó có tường, có mức sáng, có nhiệt độ. Bạn chụp ảnh được.
Môi trường học tập là không gian đó cộng với mọi điều diễn ra bên trong: đứa trẻ có dám hỏi một câu có thể bị coi là ngớ ngẩn không, thầy cô có nhớ tên em không, nhóm bàn bên cạnh có thân thiện không. Bạn không chụp ảnh được, và đó là lý do các cuốn giới thiệu chỉ cho bạn xem không gian.
Sự phân biệt này quan trọng, vì trường có thể mua được cái thứ nhất và không thể mua được cái thứ hai. Bài viết của chúng tôi về tầm quan trọng của môi trường học tập và về môi trường học tập tích cực nói về phần con người. Bài này nói về những căn phòng, và về việc chúng thực sự làm được gì.
Môi trường là người thầy thứ ba
Các nhà giáo dục đôi khi gọi môi trường vật lý là người thầy thứ ba, sau cha mẹ và giáo viên đứng lớp. Cách nói này bắt nguồn từ triết lý Reggio Emilia, và nó không chỉ là một khẩu hiệu.
Một căn phòng dạy trẻ liên tục. Những dãy bàn quay về phía trước nói rằng: sự chú ý chỉ đi theo một chiều. Một vòng tròn nói rằng: em được mong đợi sẽ lên tiếng. Một chiếc tủ trẻ tự mở được nói rằng: em có thể bắt đầu mà không cần xin phép. Không điều nào được viết ra, và tất cả đều được học.
Nghĩa là một không gian thiết kế kém có thể âm thầm làm suy yếu một chương trình học tốt, suốt nhiều năm.
11 loại không gian học tập chính
Mỗi loại làm được điều mà những loại còn lại không làm được. Mỗi loại cũng có một điểm dễ hỏng, điều mà các trường hiếm khi nhắc tới.
1. Lớp học truyền thống
Lớp học truyền thống vẫn là phần cốt lõi của đời sống học đường. Không gian có cấu trúc này tạo bối cảnh rõ ràng cho việc dạy do giáo viên dẫn dắt, giúp học sinh xây nền kiến thức vững và rèn các kỹ năng học thuật thiết yếu.
Với nhiều học sinh, cảm giác nề nếp và rõ ràng ấy chính là khung nâng đỡ để hiểu những khái niệm mới.
2. Không gian học tập hợp tác
Không gian hợp tác được thiết kế để khuyến khích thảo luận, làm việc nhóm và cùng giải quyết vấn đề. Thường bố trí bàn theo cụm hoặc mặt bằng mở, những không gian này phù hợp với học theo dự án và tương tác giữa bạn bè.
Trong bối cảnh đó, học sinh trao đổi ý tưởng, phản biện lẫn nhau và rèn kỹ năng giao tiếp có giá trị cả trong lẫn ngoài trường học.
3. Không gian học tập linh hoạt
Không gian linh hoạt được thiết kế để thích ứng với nhiều hoạt động dạy và học khác nhau. Với bàn ghế mô-đun có thể di chuyển và mặt bằng mở, những không gian này được sắp xếp lại nhanh chóng cho làm việc nhóm, thảo luận cả lớp hoặc tự học.
Khả năng thích ứng đó giúp tiết học bám sát nhu cầu của học sinh hơn, tạo nên trải nghiệm học tập sinh động và lấy người học làm trung tâm.
4. Thư viện và trung tâm truyền thông số
Thư viện trường hiện đại không chỉ là nơi mượn sách. Đây là đầu mối cho việc tra cứu, năng lực số và tự học, với cả tài nguyên in ấn lẫn trực tuyến.
Ở những không gian này, học sinh học cách tìm, đánh giá và sử dụng thông tin hiệu quả, những kỹ năng thiết yếu cho bậc đại học và cho việc học suốt đời.
5. Phòng thí nghiệm khoa học và STEM
Phòng thí nghiệm khoa học và STEM mở ra cơ hội khám phá và thực nghiệm trực tiếp. Những không gian chuyên dụng này cho phép học sinh đi xa hơn lý thuyết và tiếp cận các khái niệm khoa học một cách thực hành.
Qua thí nghiệm và tìm tòi, học sinh rèn tư duy phản biện và hiểu sâu hơn cách kiến thức vận hành trong đời sống thực.
6. Không gian nghệ thuật sáng tạo
Các không gian sáng tạo, gồm xưởng mỹ thuật, phòng âm nhạc và khu vực kịch nghệ, nuôi dưỡng khả năng biểu đạt và trí tưởng tượng. Chúng được thiết kế để khuyến khích học sinh khám phá ý tưởng, thử nghiệm nhiều hình thức sáng tạo và tự tin giới thiệu tác phẩm của mình.
Với nhiều trẻ, những không gian này giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành bản sắc và cách thể hiện cá nhân.
7. Makerspace và phòng thiết kế công nghệ
Nơi một ý tưởng trở thành một vật thể. Thực sự có giá trị, và cũng là đạo cụ tham quan phổ biến nhất trong giáo dục quốc tế. Câu hỏi không phải là trường có máy in 3D hay không, mà là ai được dùng, dùng bao nhiêu lần, và có được phép làm hỏng hay không. Gắn chặt với học tập qua thực hành.
8. Không gian học tập ngoài trời
Môi trường ngoài trời mang lại cơ hội quý cho khám phá, sáng tạo và vận động. Dù dùng cho tiết học có cấu trúc hay để trẻ tự tìm tòi, những không gian này tạo một bối cảnh học tập khác hẳn.
Với trẻ nhỏ, khu vui chơi ngoài trời riêng biệt đặc biệt hỗ trợ khám phá giác quan, vận động và trò chơi tưởng tượng, tất cả đều góp phần vào sự phát triển ở giai đoạn đầu đời.
9. Không gian học tập số và trực tuyến
Không gian học tập số mở rộng việc học ra ngoài lớp học vật lý. Qua nền tảng trực tuyến và công cụ tương tác, học sinh tiếp cận tài nguyên, cộng tác với người khác và rèn những kỹ năng số ngày càng quan trọng.
Những môi trường này bổ trợ cho việc học trực tiếp và mang lại thêm sự linh hoạt trong cách học sinh tiếp cận nội dung.
10. Không gian yên tĩnh và suy ngẫm
Những không gian yên tĩnh như góc đọc sách hay khu tự học cho học sinh cơ hội tập trung và suy ngẫm. Môi trường ít kích thích này hỗ trợ sự tập trung, tư duy sâu và khả năng tự học.
Chúng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh giữ năng lượng và cân bằng cảm xúc suốt cả ngày.
11. Không gian sinh hoạt chung
Việc học không chỉ diễn ra trong giờ lên lớp. Những không gian phi chính thức như khu vực chung, sân trong và các khu sinh hoạt giúp học sinh tương tác, thư giãn và xây dựng quan hệ.
Chúng hỗ trợ sự phát triển xã hội và góp phần tạo nên trải nghiệm học đường tích cực, giúp học sinh thấy mình gắn bó và thoải mái trong cộng đồng của mình.
Nghiên cứu thực sự nói gì
Một nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Salford đã khảo sát 153 lớp học ở 27 trường và theo dõi tiến bộ của 3.766 học sinh tiểu học trong một năm. Thiết kế lớp học vật lý giải thích được 16% mức chênh lệch trong tiến bộ học tập.
Phát hiện đáng để bạn thay đổi cách tham quan trường lại nằm ở điểm thứ hai. Tác động tập trung ở cấp độ từng lớp học. Các hạng mục ở quy mô toàn trường chỉ giải thích được khoảng 3%.
Cái sảnh lớn không làm được bao nhiêu. Căn phòng con bạn ngồi sáu tiếng mỗi ngày mới làm được rất nhiều.
Các nhà nghiên cứu chia tác động thành ba nhóm, và đây là một danh sách kiểm tra hữu ích hơn bất kỳ cuốn giới thiệu nào.
- Tính tự nhiên: ánh sáng, nhiệt độ, chất lượng không khí, âm học. Phần kém hào nhoáng nhất, và cũng là nhóm có tác động mạnh nhất. Nên hỏi: có ánh sáng tự nhiên không? Có nghe được chính mình nghĩ không? Ở Thành phố Hồ Chí Minh, hãy hỏi cụ thể về chất lượng không khí và hệ thống làm mát.
- Tính cá nhân hóa: căn phòng có thuộc về những đứa trẻ trong đó không. Quyền sở hữu, sự linh hoạt, sản phẩm của học sinh được trưng bày. Nên hỏi: những gì treo trên tường do trẻ làm hay mua sẵn? Bàn ghế có di chuyển được không, và trông có vẻ từng được di chuyển chưa?
- Mức độ kích thích thị giác: màu sắc và độ phức tạp về thị giác. Nhiều hơn không có nghĩa là tốt hơn; nghiên cứu cho thấy có một điểm tối ưu, và trang trí quá tay là một cái giá thật sự. Một bức tường phủ kín không phải là sự nhiệt tình, đó là tạp âm, và trẻ nhỏ trả giá bằng khả năng tập trung.
Hai lưu ý, vì chúng tôi muốn bạn tin phần còn lại của bài viết. Nghiên cứu này thực hiện trên học sinh tiểu học ở Anh, nên các con số không chuyển nguyên vẹn sang bậc trung học hay sang Việt Nam. Và 16% là tỷ lệ trong mức chênh lệch chung, không phải lời hứa cho bất kỳ đứa trẻ cụ thể nào.
Nên quan sát gì khi tham quan trường
Buổi tham quan đã được dàn dựng. Bạn sẽ được xem những phòng đẹp nhất, vào một ngày đẹp trời, với những lớp tốt nhất bên trong. Điều đó không phải là gian dối, chỉ là tiếp thị, và bạn hoàn toàn có cách đi vòng qua nó.
- Quan sát hành lang giữa các tiết học. Đây là phần duy nhất của buổi tham quan không ai dàn dựng, và nó nói cho bạn nhiều hơn cái sảnh lớn.
- Xin xem một lớp học bình thường, không phải lớp mới nhất. Chính là căn phòng con bạn sẽ ngồi vào một thứ Ba giữa tháng Ba.
- Hãy nhìn lên. Cửa sổ, ánh sáng tự nhiên, độ chói. Rồi hãy lắng nghe. Nếu bạn phải căng tai để nghe người hướng dẫn, một đứa trẻ bảy tuổi cũng vậy.
- Nhìn lên tường và đếm. Sản phẩm trưng bày có phải do trẻ làm không, và còn chừa lại khoảng tường trống nào không? Cả hai đều quan trọng.
- Hỏi lần gần nhất makerspace được sử dụng là khi nào và bởi ai. Không phải hỏi trường có phòng đó không. Một câu trả lời mơ hồ cũng là một câu trả lời.
- Hỏi trường làm gì vào ngày chất lượng không khí xấu. Một ngôi trường đã thực sự nghĩ về học tập ngoài trời ở thành phố này sẽ trả lời ngay và rất cụ thể.
Không gian học tập tại Trường Quốc tế ABC
Chúng tôi đã dạy học ở Thành phố Hồ Chí Minh hơn 30 năm, trên hai cơ sở, và chúng tôi muốn nói cho bạn biết nên kiểm tra điều gì hơn là nói rằng mình xuất sắc.
Cơ sở Trung Sơn và Nhà Bè của chúng tôi đều có phòng thí nghiệm chuyên dụng, khu nghệ thuật và thiết kế, thư viện và không gian ngoài trời. Các trường khác cũng vậy. Những câu hỏi ở trên áp dụng cho chúng tôi y như với họ, và chúng tôi mong bạn cứ hỏi.
Có ba điều chúng tôi xin nói thẳng:
- Chất lượng không khí được theo dõi ở cả hai cơ sở và công bố công khai. Ở thành phố này, đó không phải chi tiết nhỏ, và nó thuộc đúng nhóm tính tự nhiên mà nghiên cứu cho là quan trọng nhất.
- Sĩ số lớp của chúng tôi đủ nhỏ để giáo viên biết em nào đang im lặng. Không lượng bàn ghế linh hoạt nào bù đắp được cho một căn phòng nơi một đứa trẻ có thể biến mất.
- Các phòng chuyên dụng nằm trong thời khóa biểu, không phải để dành cho khách tham quan. Hãy hỏi chúng tôi tần suất sử dụng. Chúng tôi sẽ trả lời.
Chúng tôi đạt bốn kỳ kiểm định BSO Outstanding liên tiếp, gần nhất vào tháng 1 năm 2024, và được Cambridge International cùng AQA công nhận. Mỗi năm, hơn 95% học sinh tốt nghiệp của chúng tôi vào đại học ở khắp nơi trên thế giới.
Với các gia đình, hiểu được cách một ngôi trường sử dụng không gian học tập sẽ cho bạn cái nhìn giá trị về toàn bộ trải nghiệm giáo dục ở đó. Đến tận nơi sẽ giúp mọi thứ trở nên rõ ràng và hỗ trợ bạn đưa ra quyết định sáng suốt hơn cho tương lai của con.
- Cơ sở Trung Sơn: Số 152-158, Đường số 1, Trung Sơn, xã Bình Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
- Cơ sở Nhà Bè: Số 2, Đường số 9, Tân An Huy, xã Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
- Điện thoại: +84 (0)28 7308 1828
- Email: office@theabcis.com
Căn phòng, không phải tòa nhà
Không gian học tập có quan trọng, nhưng không theo cách mà các buổi tham quan gợi ý. Những không gian chung hoành tráng là phần ít quan trọng nhất. Ánh sáng tự nhiên, không khí, tiếng ồn và căn phòng bình thường con bạn ngồi mỗi ngày mới là thứ làm nên khác biệt.
Đặt lịch tham quan trường và xin xem một lớp học bình thường vào một ngày bình thường. Ngôi trường nào tự tin với câu trả lời của mình sẽ sẵn sàng cho bạn xem.
Câu hỏi thường gặp
1. Có những loại không gian học tập chính nào?
Lớp học truyền thống, không gian hợp tác, không gian linh hoạt, thư viện, phòng thí nghiệm khoa học, không gian nghệ thuật, makerspace, không gian ngoài trời, nền tảng số, không gian yên tĩnh và không gian sinh hoạt chung. Hầu hết các trường đều có gần đủ. Điều khác nhau là mỗi loại thực sự được dùng thường xuyên đến đâu.
2. Không gian học tập và môi trường học tập khác nhau thế nào?
Không gian học tập là căn phòng vật lý. Môi trường học tập là căn phòng đó cộng với mọi thứ diễn ra bên trong: đứa trẻ thấy an toàn đến đâu khi đặt câu hỏi, thầy cô có thực sự hiểu em không, nhóm bàn bên cạnh cư xử ra sao. Các trường dùng lẫn hai từ này, nhưng chỉ cái thứ nhất là mua được.
3. Không gian linh hoạt có thực sự cải thiện kết quả học tập không?
Chỉ khi giáo viên thực sự sử dụng sự linh hoạt đó. Nghiên cứu ủng hộ những lớp học có thể thay đổi và mang dấu ấn cá nhân, nhưng bàn ghế di động mà không bao giờ được di chuyển thì cũng chỉ là bàn ghế. Hỏi trường lần gần nhất một phòng được sắp xếp lại là khi nào là câu hỏi hợp lý, và hãy để ý xem họ trả lời nhanh đến đâu.
4. Thiết kế lớp học có thực sự ảnh hưởng đến việc học không?
Có, và đo được. Nghiên cứu của Đại học Salford trên 153 lớp học và 3.766 học sinh tiểu học cho thấy thiết kế lớp học vật lý giải thích khoảng 16% mức chênh lệch trong tiến bộ học tập chỉ trong một năm. Tác động nằm ở cấp độ từng lớp học chứ không phải ở tòa nhà.
5. Điều gì quan trọng nhất trong một lớp học?
Những thứ kém hào nhoáng nhất. Ánh sáng tự nhiên, chất lượng không khí, nhiệt độ và âm học có tác động mạnh nhất trong nghiên cứu. Màu sắc và trang trí cũng quan trọng, nhưng không theo hướng nhiều người nghĩ: có một điểm tối ưu, và những căn phòng trang trí quá dày đặc lại kém hơn cho khả năng tập trung của trẻ nhỏ so với những phòng tiết chế.
6. Nên tìm gì khi đi tham quan trường?
Hãy xin xem một lớp học bình thường thay vì lớp mới nhất. Kiểm tra ánh sáng tự nhiên và lắng nghe tiếng ồn. Nhìn xem sản phẩm trưng bày có do trẻ làm không và còn bức tường nào để trống không. Hỏi lần gần nhất các phòng chuyên dụng được dùng là khi nào và bởi ai. Rồi quan sát hành lang giữa các tiết học, phần mà không ai dàn dựng.
7. Mọi đứa trẻ có cần cùng một kiểu không gian không?
Trẻ em không có "phong cách học theo giác quan" cố định, dù ý này được nhắc lại rất nhiều. Điều đúng là cùng một đứa trẻ cần những thứ khác nhau vào những thời điểm khác nhau: một căn phòng yên tĩnh để viết bài luận, một căn phòng ồn ào để chế tạo thứ gì đó. Một ngôi trường có đủ loại không gian phục vụ cùng một đứa trẻ suốt cả ngày, chứ không phải phục vụ những đứa trẻ khác nhau ở những căn phòng khác nhau.
