Tố chất lãnh đạo ở học sinh: hướng dẫn cho cha mẹ để nuôi những người dẫn dắt tự tin

Tố chất lãnh đạo ở học sinh là những phẩm chất giúp một người trẻ dẫn dắt, nâng đỡ và truyền cảm hứng cho người khác. Chúng bao gồm cả nét tính cách lẫn những kỹ năng thực hành.

Nhiều phụ huynh cho rằng khả năng lãnh đạo là thứ bẩm sinh. Thực ra không phải. Thách thức nằm ở chỗ chọn được ngôi trường bồi đắp những phẩm chất đó mỗi ngày.

Bài viết này trình bày cả mười một phẩm chất, điều mà hội đồng tuyển chọn hội học sinh và ban cán sự thật sự tìm kiếm, cùng những cách thiết thực để gia đình và nhà trường cùng nhau xây dựng chúng.

Mục lục

• Những điểm chính
• 11 tố chất lãnh đạo trong một bảng
• Tố chất lãnh đạo ở học sinh là gì?
• Bảy nét tính cách cốt lõi
• Bốn kỹ năng biến tính cách thành kết quả
• Hội đồng tuyển chọn hội học sinh tìm kiếm điều gì
• Khi khả năng lãnh đạo ở học sinh đi sai hướng
• Cách bồi đắp tố chất lãnh đạo cho học sinh
• Khả năng lãnh đạo phát triển theo độ tuổi ra sao
• ABCIS bồi dưỡng những người trẻ biết dẫn dắt thế nào
• Câu hỏi thường gặp

Những điểm chính

• Khả năng lãnh đạo là thứ học được, không phải thứ di truyền. Những phẩm chất phù hợp có thể được bồi đắp ngay từ bậc mầm non.
• Bảy nét tính cách cốt lõi: giao tiếp, tinh thần trách nhiệm, sự đồng cảm, khả năng thích ứng, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và sự tự tin.
• Bốn kỹ năng thực hành biến những nét tính cách đó thành kết quả: ra quyết định, quản lý thời gian, trí tuệ cảm xúc và tinh thần chủ động.
• Nhà trường và gia đình cùng chia sẻ công việc này. Trách nhiệm thật sự, chứ không phải những bài giảng, mới nuôi lớn người biết dẫn dắt.
• Hội đồng tuyển chọn hội học sinh và ban cán sự nhìn vào sự bền bỉ và khả năng theo tới cùng nhiều hơn là sức hút cá nhân.
• Những trường theo chương trình Anh quốc như ABCIS lồng ghép khả năng lãnh đạo qua Đội nhà, vai trò ban cán sự và Mô phỏng Liên Hợp Quốc.

11 tố chất lãnh đạo trong một bảng

Tính cách nói lên người dẫn dắt ấy là ai. Kỹ năng nói lên họ làm được gì. Một học sinh có khả năng lãnh đạo tốt cần cả hai, và đó là lý do việc chỉ đếm năm hay bảy phẩm chất chưa phản ánh hết những gì nhà trường thật sự đánh giá.

Tố chất lãnh đạo ở học sinh là gì?

Tố chất lãnh đạo ở học sinh là những phẩm chất giúp một người trẻ dẫn dắt, nâng đỡ và truyền cảm hứng cho người khác. Chúng bao gồm cả nét tính cách lẫn kỹ năng thực hành.

Một học sinh biết dẫn dắt không đơn thuần là người nói to nhất trong phòng. Đó là một tấm gương biết lắng nghe, biết nhận trách nhiệm và nâng những người quanh mình lên.

Vì sao khả năng lãnh đạo quan trọng với người trẻ

Khả năng lãnh đạo định hình nhiều hơn những năm đi học. Nó xây dựng sự tự tin và bản lĩnh mà trẻ mang theo tới tuổi trưởng thành. Điều này nằm trong công việc rộng hơn của nhà trường về giáo dục phát triển toàn diện.

Những lợi ích rộng hơn của khả năng lãnh đạo

Khả năng lãnh đạo không chỉ có ích cho sự nghiệp về sau. Nó còn cải thiện chính đời sống học đường hằng ngày của trẻ. Những lợi ích thường thấy gồm:

• Sự tập trung và động lực học tập mạnh hơn.
• Tình bạn và khả năng phối hợp với bạn bè tốt hơn.
• Tự tin hơn khi đối diện với những thử thách mới.
• Một cảm nhận rõ hơn về mục đích và giá trị của bản thân.

Phụ huynh thường nhầm ở đâu

Nhiều gia đình chờ khả năng lãnh đạo tự xuất hiện. Một số khác nhầm lẫn nó với việc đứng đầu lớp về điểm số.

Theo kinh nghiệm của chúng tôi tại ABCIS, khả năng lãnh đạo lớn nhanh nhất khi trẻ được giao trách nhiệm thật từ sớm. Một học sinh đứng ra tổ chức sự kiện của Đội nhà hay một đợt gây quỹ học được nhiều hơn hẳn so với em chỉ đọc về tinh thần đồng đội.

Bảy nét tính cách cốt lõi mọi học sinh cần có

Bảy nét tính cách này tạo nên nền tảng cho khả năng lãnh đạo ở học sinh. Mỗi nét đều có thể được bồi đắp ở nhà và ở trường.

1. Kỹ năng giao tiếp tốt

Giao tiếp nằm ở trung tâm của khả năng lãnh đạo. Một người trẻ biết dẫn dắt diễn đạt ý tưởng rõ ràng và lắng nghe bằng sự chú tâm thật sự. Kỹ năng giao tiếp và lắng nghe tích cực phát triển cùng nhau, còn kỹ năng thuyết trình biến cả hai thành sức thuyết phục.

2. Tinh thần trách nhiệm

Người dẫn dắt nhận trách nhiệm về hành động của mình, cả khi thành công lẫn khi sai. Sự trung thực đó nhanh chóng tạo được niềm tin.

Những học sinh dám nhận trách nhiệm cho một dự án nhóm, kể cả khi nó thất bại, sẽ xây dựng được uy tín với bạn bè.

3. Sự đồng cảm

Đồng cảm giúp một học sinh hiểu được cảm xúc của người khác. Những em biết quan tâm sẽ nhận ra khi bạn mình đang chật vật và chủ động hỗ trợ trước khi được nhờ. Điều đó dựa trên những kỹ năng xã hội hoàn toàn có thể dạy được.

4. Khả năng thích ứng

Kế hoạch thay đổi liên tục trong đời sống học đường. Người dẫn dắt giỏi điều chỉnh mà không rời mắt khỏi mục tiêu.

Những em biết thích ứng vẫn giữ được bình tĩnh khi một thành viên vắng mặt hay khi dự án đổi hướng.

5. Làm việc nhóm

Không người dẫn dắt nào thành công một mình. Những học sinh giỏi nhất nhận ra thế mạnh của từng thành viên và phân việc công bằng. Kỹ năng làm việc nhóm lớn nhanh nhất qua học tập hợp tác, nơi chính nhóm phải tự tổ chức.

6. Khả năng giải quyết vấn đề

Thử thách là một phần của mọi vai trò dẫn dắt. Người dẫn dắt hiệu quả xác định vấn đề, cân nhắc lựa chọn rồi hành động. Giải quyết vấn đề dựa trên tư duy phản biện chứ không phải bản năng.

7. Sự tự tin và bản lĩnh

Tự tin giúp học sinh dám lên tiếng và thử những điều mới. Bản lĩnh giúp các em đứng dậy khi kế hoạch đổ vỡ. Hai điều này cùng nhau giữ cho một người trẻ vững vàng dưới áp lực, và việc rèn luyện sự tự tin là thứ nhà trường hoàn toàn có thể chủ động dạy.

Một cách hữu ích để nhìn cả bảy phẩm chất: lãnh đạo ít liên quan tới việc đứng đầu, mà nhiều hơn tới việc chăm lo cho những người thuộc trách nhiệm của mình. Chính sự phân biệt đó tách một chức danh khỏi ảnh hưởng thật.

Những phẩm chất này phối hợp ra sao

Không một phẩm chất đơn lẻ nào tạo nên người dẫn dắt. Giao tiếp mà thiếu đồng cảm có thể trở nên lạnh lùng. Tự tin mà thiếu trách nhiệm có thể thành kiêu ngạo.

Những người trẻ dẫn dắt tốt nhất kết hợp nhiều phẩm chất cùng lúc. Đó là lý do một trải nghiệm học đường toàn diện quan trọng đến vậy, và là lý do vai trò của nhà trường trong sự phát triển của trẻ vượt xa những giờ lên lớp.

Bốn kỹ năng biến tính cách thành kết quả

Tính cách nói lên người dẫn dắt ấy là ai. Kỹ năng nói lên họ làm được gì.

8. Ra quyết định

Người dẫn dắt phải đối diện những lựa chọn ảnh hưởng tới cả nhóm. Người ra quyết định giỏi thu thập thông tin, cân nhắc hệ quả rồi chọn một cách cẩn trọng. Tập ra những quyết định nhỏ từ sớm sẽ chuẩn bị cho các em với những quyết định lớn hơn về sau.

9. Quản lý thời gian

Cân đối giữa học tập, câu lạc bộ và đời sống gia đình bản thân nó đã là một kỹ năng lãnh đạo. Những học sinh biết lên kế hoạch cho tuần của mình dẫn dắt bằng chính tấm gương của họ. Xem thêm kỹ năng quản lý thời gian cho học sinh.

10. Trí tuệ cảm xúc

Trí tuệ cảm xúc là khả năng hiểu và điều tiết cảm xúc. Những em xử lý sự bực bội một cách bình tĩnh sẽ khiến người khác yên tâm, và khả năng tự nhận thức chính là nơi điều đó bắt đầu.

11. Tinh thần chủ động và tầm nhìn

Người dẫn dắt giỏi nhìn ra việc cần làm và hành động trước. Tầm nhìn bổ sung phương hướng. Một học sinh có tầm nhìn đặt ra mục tiêu và giúp cả nhóm tiến về phía đó, và đây là lúc mục tiêu SMART thật sự hữu ích chứ không còn là một bài tập.

Kỹ năng trong thực tế: bảng tham khảo nhanh

Bảng dưới đây cho thấy mỗi kỹ năng xuất hiện thế nào trong đời sống học đường hằng ngày.

Hội đồng tuyển chọn hội học sinh và ban cán sự tìm kiếm điều gì

Những học sinh ứng cử vào hội học sinh, ban cán sự hay đội trưởng Đội nhà thường chuẩn bị sai thứ. Người tuyển chọn hiếm khi chọn ứng viên được yêu thích nhất.

Lời khuyên thực tế cho học sinh ra ứng cử

• Chọn một vấn đề bạn thật sự có thể giải quyết trong một học kỳ. Sửa được hệ thống bảng tin hỏng còn hơn hứa hẹn những điều to tát.
• Hỏi hai mươi người bạn xem họ muốn thay đổi điều gì, trước khi viết một chữ nào trong bài phát biểu.
• Chuẩn bị cho câu hỏi bạn ngại nhất: bạn sẽ làm gì khi mọi người không đồng ý với mình?
• Hãy bắt đầu hành xử như một thành viên hội học sinh trước khi có kết quả bầu chọn. Người tuyển chọn sẽ để ý.

Không trúng cử không phải một lời phán xét về khả năng lãnh đạo. Rất nhiều học sinh dẫn dắt giỏi nhất chưa từng giữ chức danh nào, và việc điều hành một câu lạc bộ hay một đợt gây quỹ cũng thể hiện đúng những phẩm chất ấy. Bài viết về tầm quan trọng của câu lạc bộ ở trường và các hoạt động ngoại khóa nói về những lựa chọn khác.

Khi khả năng lãnh đạo ở học sinh đi sai hướng

Khả năng lãnh đạo không mặc nhiên là điều tích cực. Trao quyền cho một đứa trẻ mà không đi kèm hướng dẫn có thể củng cố những thói quen sai, và những trường phát chức danh mà thiếu đồng hành thường gặp đúng điều này.

• Nhầm quyền hạn với vị thế. Một chiếc huy hiệu trở thành lý do để được tuân theo, thay vì một trách nhiệm với người khác.
• Ôm hết mọi việc. Một học sinh không biết phân việc sẽ kiệt sức và chặn mất cơ hội phát triển của mọi người khác.
• Đặt sự được lòng lên trên sự công bằng. Áp dụng quy định một cách chọn lọc để giữ hòa khí với bạn bè là thất bại phổ biến nhất ở lứa tuổi này.
• Né tránh những cuộc trò chuyện khó. Vấn đề không được nói ra sẽ lớn dần, và cả nhóm mất niềm tin vào người dẫn dắt.

Đây là lý do nhà trường luôn đi kèm trách nhiệm với sự giám sát. Một thành viên ban cán sự xử lý một xung đột chưa tốt rồi được hướng dẫn lại sẽ học được nhiều hơn em chưa từng có cơ hội làm sai.

Cách bồi đắp tố chất lãnh đạo cho học sinh

Khả năng lãnh đạo lớn lên qua thực hành, không phải qua những bài giảng. Cả gia đình lẫn nhà trường đều giữ vai trò quan trọng.

Vai trò của phụ huynh ở nhà

Phụ huynh nuôi dưỡng khả năng lãnh đạo bằng cách tin tưởng giao cho con những lựa chọn thật. Những trách nhiệm nhỏ dần xây nên sự tự tin. Một vài việc hữu ích:

• Để con lên kế hoạch cho một chuyến đi chơi hay hoạt động cuối tuần của gia đình.
• Khuyến khích con tự giải quyết những vấn đề nhỏ trước khi bạn can thiệp.
• Khen ngợi nỗ lực và sự trung thực, không chỉ kết quả.
• Làm gương về cách ra quyết định bình tĩnh trong đời sống hằng ngày.

Những điều nên tránh ở nhà

Thiện chí đôi khi lại kìm hãm con. Một vài thói quen âm thầm giới hạn sự phát triển khả năng lãnh đạo. Hãy cố tránh những bẫy phổ biến sau:

• Giải quyết hộ mọi vấn đề của con thay vì hướng dẫn con tự làm.
• Chỉ chú ý tới điểm số mà bỏ qua các kỹ năng mềm.
• So sánh con với anh chị em hoặc với bạn cùng lớp.

Vai trò của nhà trường

Nhà trường mang lại những cơ hội dẫn dắt có cấu trúc mà gia đình khó tạo ra được. Hội học sinh, câu lạc bộ và thể thao đồng đội là những nền tảng lý tưởng, và hoạt động ngoại khóa là nơi phần lớn điều đó diễn ra.

Những trường tốt nhất dệt khả năng lãnh đạo vào đời sống hằng ngày thay vì xem nó như một phần thêm vào. Việc hiểu cách tạo động lực học tập cho học sinh cũng thuộc cùng một công việc ấy.

Khả năng lãnh đạo phát triển theo độ tuổi ra sao

Hai giai đoạn quan trọng nhất với hồ sơ đại học là Key Stage 4 và Key Stage 5, bởi sự dẫn dắt bền bỉ xuyên suốt hai giai đoạn này là điều các hội đồng tuyển sinh nhận ra. Xem thêm định hướng sau tốt nghiệp trường quốc tế và mục tiêu dài hạn cho học sinh trung học.

ABCIS bồi dưỡng những người trẻ biết dẫn dắt thế nào

Tại ABCIS, khả năng lãnh đạo là một phần của hành trình chương trình Anh quốc từ bậc mầm non tới Sixth Form. Học sinh lớn dần vào trách nhiệm theo từng bước.

Các chương trình của trường cho mỗi đứa trẻ một cơ hội dẫn dắt thật sự:

• Đội nhà (Dalat Dragons, Hanoi Hornets, Mekong Monsters và Saigon Serpents), nơi học sinh làm đội trưởng các sự kiện và truyền động lực cho bạn bè.
• Mô phỏng Liên Hợp Quốc (MUN), rèn khả năng thuyết trình, tranh biện và thương lượng.
• Giải thưởng Quốc tế, ghi nhận tinh thần chủ động, phục vụ cộng đồng và bản lĩnh.
• Các sự kiện thiện nguyện và gây quỹ do chính học sinh tổ chức.
• Vai trò ban cán sự và hội học sinh, trao cho các em lớn hơn trách nhiệm thật với đời sống nhà trường.

Vì khả năng lãnh đạo được phân bổ khắp các Đội nhà, ban tổ chức và khối lớp thay vì tập trung vào một vài chức danh, phần lớn học sinh đều từng dẫn dắt một việc gì đó trước khi rời trường.

Nuôi dưỡng những người trẻ tự tin biết dẫn dắt

Khả năng lãnh đạo là một kỹ năng, không phải món quà dành riêng cho số ít may mắn. Những phẩm chất và thói quen phù hợp đều có thể được bồi đắp ở bất kỳ đứa trẻ nào.

Với sự đồng hành ở nhà và một môi trường học tập phù hợp, con bạn có thể trưởng thành thành một người dẫn dắt tự tin và biết quan tâm. Bài viết về lời khuyên cho học sinh trung học nói về bức tranh rộng hơn.

Bạn muốn thấy khả năng lãnh đạo được rèn luyện thế nào trong thực tế? Hãy liên hệ bộ phận tuyển sinh hoặc đặt lịch tham quan trường.

• Cơ sở Trung Sơn: #152-158, Đường số 1, Trung Sơn, xã Bình Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
• Cơ sở Nhà Bè: #2, Đường số 9, Tân An Huy, xã Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
• Điện thoại: +84 (0)28 7308 1828
• Email: office@theabcis.com

Câu hỏi thường gặp